Użytkownik
Hasło


Lekcje
FAQ


Lekcja 9

Być czy nie być

3 rodzaje czasownika być

 
 
A-wa B desu.
Formy końcówki czasownikowej –masu w czasie teraźniejszym
Zaimki z grupy ko-, so-, a-, do-.

W języku japońskim są aż trzy postacie czasowników, które można przetłumaczyć na polskie „być”, chociaż musimy wiedzieć, że w japońskim nie ma formy odpowiadającej bezokolicznikowi. Czasownik nie poddaje się koniugacji według osób, więc dla każdego podmiotu (ja jestem, ty jesteś, on jest ...) ma tę samą formę.

  1. Poznaliśmy do tej pory łącznik ze zdań orzecznikowych desu (np.: jestem, jesteś, jest kim? czym? jaki? ...) z podstawowej konstrukcji zdania japońskiego:

A-wa B desu.

Watashi-wa gakusei desu. Jestem studentem.
わたしは がくせい です。
Anata-wa Nihonjin desu-ka? Czy jesteś Japończykiem?
あなたは にほんじん ですか。
Kare-wa sensei ja arimasen. On nie jest nauczycielem.
かれは せんせい じゃありません。
Kanojo-wa wakai desu. Ona jest młoda.
かのじょは わかい です。
Kore-wa ii desu. To jest dobre.
これは いい です。
Sore-wa yoku nai desu. To nie jest dobre.
それは よくない です。
Sono kutsu-wa ōkii desu. Te buty duże.
その くつは おおきい です。

2. Jeśli chcemy powiedzieć, że ktoś lub coś znajduje się w jakimś miejscu, nie możemy użyć łącznika desu w zdaniu, ponieważ konstrukcja taka nie ma charakteru zdania orzecznikowego (A-wa B-desu). Musimy wtedy skorzystać z jednego z dwóch czasowników: arimasu lub imasu (wymawianych: arimas, imas).

  1. Czasownik arimasu (jest, znajduje się) używany jest wtedy, gdy w zdaniu występuje podmiot nieżywotny: stół, krzesło, roślina itd.
  2. Jeśli natomiast podmiotem w zdaniu jest osoba lub zwierzę (podmiot żywotny) należy użyć czasownika imasu. Proszę porównać następujące przykłady.

Sensei-wa daigaku-ni imasu. Nauczyciel jest na uczelni.
せんせいは だいがくに います。
Gakusei-wa uchi-ni imasu. Student jest w domu.
がくせいは うちに います。
Kazoku-wa Nihon-ni imasu. Rodzina jest w Japonii.
かぞくは にほんに います。
Neko-wa heya-ni imasu. Kot jest w pokoju.
ねこは へやに います。
Kagi-wa ie-ni arimasu. Klucz jest w domu.
かぎは いえに あります。
Okane-wa ginkō-ni arimasu. Pieniądze są w banku.
おかねは ぎんこうに あります。
Konpyūtā-wa kyōshitsu-ni arimasu. Komputer jest w klasie.
コンピューターは きょうしつに あります。
Terebi-wa ribingu-ni arimasu. Telewizor jest w pokoju gościnnym.
テレビは リビングに あります。

Uwagę zwraca powtarzająca się po określeniu miejsca znajdowania się danej osoby lub przedmiotu partykuła – ni. Jest to partykuła, która pełni kilka funkcji w gramatyce japońskiej, ale na razie poznajemy ją jako partykułę okolicznika miejsca. Czasowniki „arimasu” i „imasu” wymagają tej partykuły w zdaniu, w którym określa się lokalizację podmiotu.

Podane przykłady to zdania twierdzące. Czasownik zawsze występuje na końcu zdania. Żeby uzyskać z takich form pytania, wystarczy tylko dodać partykułę pytajną – ka na końcu, zachowując szyk zdania oznajmującego. Pamiętajmy o wymowie końcówki fleksyjnej -masu-ka z bezgłośną samogłoską u jako maska (arimasu-ka? wymawiaj: arimaska zaś imasu-ka? wymawiaj: imaska).

Sensei-wa daigaku-ni imasu-ka? Czy nauczyciel jest na uniwersytecie?
せんせいは だいがくに いますか。
Kagi-wa ie-ni arimasu-ka? Czy klucz jest w domu?
かぎは いえに ありますか。

Przy okazji pytań należy wspomnieć o pytajniku doko - ni gdzie? Jeśli pytamy o miejsce znajdowania się danego podmiotu, musimy użyć zaimka pytajnego doko, z zachowaną partykułą okolicznika miejsca- ni. I tak jak w pytaniach tworzonych do tej pory, musimy pamiętać o zachowaniu szyku zdania. Nie wolno nam wystawiać pytajnika na początek zdania.

Sensei-wa doko-ni imasu-ka? Gdzie jest nauczyciel?
せんせいは どこに いますか。
Kagi-wa doko-ni arimasu-ka? Gdzie jest klucz?
かぎは どこに ありますか。

Przeczenie czasowników uzyskuje się poprzez zamienienie końcówki - masu na masen. Otrzymujemy wtedy formy:imasen, arimasen”.

Sensei-wa daigaku-ni imasen. Nauczyciela nie ma na uniwersytecie.
せんせいは だいがくに いません。
Kagi-wa ie-ni arimasen. Klucza nie ma w domu.
かぎは いえに ありません。

Formy końcówki czasownikowej –masu w czasie teraźniejszym

oznajmująca

Pytająca

Przecząca

pyt. - przecząca

-masu

-masu-ka

-masen

-masen-ka

 

Podsumujmy więc, aby powiedzieć, że coś lub ktoś się gdzieś znajduje, na początku najbardziej przydatne są trzy określenia miejsca: koko, soko, asoko używane w zależności od tego, które miejsce wskazujemy:
koko – tutaj (miejsce przy osobie mówiącej)
soko – tam (miejsce przy osobie, do której mówimy)
asoko – tam (daleko dla obydwu, lub więcej, osób rozmawiających).

Należy pamiętać, że „koko, soko, asoko” są to japońskie rzeczowniki! W związku z tym w zdaniu orzecznikowym, jeśli stanowią podmiot, może po nich wystąpić partykuła podmiotu, jak w konstrukcji A-wa B desu, np.:

Koko-wa Warushawa desu. Tutaj (dosł. To miejsce to) jest Warszawa.
ここは ワルシャワ です。
Soko-wa abunai desu-yo. Tam (miejsce, gdzie jesteś) jest niebezpiecznie!
そこは あぶない ですよ。
Asoko-wa kōen deska? Czy (tamto miejsce) to jest park?
あそこは こうえん ですか。

W tym miejscu przypomnijmy sobie poznane dotąd zaimki japońskie z grupy ko-, so-, a-, do-, których użycie uwarunkowane jest lokalizacją podmiotu zdania.


Zaimki z grupy ko-, so-, a-, do-.

 

zaimek „to”
do rzeczy

zaimek wskazujący
do osób i rzeczy

miejsce

blisko mówcy

kore
To

kono (rzeczownik)
ten, ta, to ...

koko
to miejsce/tutaj

blisko rozmówcy

sore
To

sono (rzeczownik)
ten, ta, to ...

soko
To miejsce tutaj/tam

Daleko od osób
rozmawiających

are
tamto

ano (rzeczownik)
tamten, tamta, tamto ...

asoko
tamto miejsce

pytajnik

dore
które

dono (rzeczownik)
który, która, które ...

doko
gdzie

 

Przy tworzeniu okolicznika miejsca od powyższych trzech form rzeczownikowych: koko, soko, asoko – należy tylko dodać partykułę okolicznika miejsca –ni. Otrzymamy wtedy formy: koko-ni, soko-ni, asoko-ni – tłumaczone kolejno jako: tutaj (blisko mnie), tam (u ciebie) i tam (daleko). Ta zasada odnosi się także do innych rzeczowników, które mogą stać się okolicznikami miejsca: szkoła (gakkō) - w szkole (gakkō-ni), poczta (yūbinkyoku)– na poczcie (yūbinkyoku-ni), Warszawa (Warushawa) – w Warszawie (Warushawa-ni) itp.

Daidokoro-wa koko-ni arimasu. Kuchnia jest tutaj.
だいどころは ここに あります。
Otōsan-wa Warushawa-ni imasu-ka? Czy tata jest w Warszawie?
おとうさんは ワルシャワに いますか。

W podsumowaniu tej części materiału należy zwrócić uwagę na to, że w przypadku rzeczowników koko, soko, asoko Polacy napotykają na trudność w ich tłumaczeniu i użyciu. Najlepiej zobaczyć to na dwóch przykładach zdań, w których przykładowy rzeczownik „koko” jest raz podmiotem (w zdaniu orzecznikowym, gdzie występuje łącznik desu), a drugi raz wchodzi w skład okolicznika miejsca ( w zdaniu z czasownikiem arimasu bądź imasu).

Koko-wa kirei desu-ne. To miejsce jest piękne, prawda?
ここは きれい ですね。
Otearai-wa koko-ni arimasu. Łazienka jest tutaj.
おてあらいは ここに あります。

Copyright PJWSTK © 2006 by Piotr Werocy