Użytkownik
Hasło


Lekcje
FAQ


Lekcja 11

Na stole jest książka!

zdania spostrzeżeniowe

 
 

Dialog


Przy okazji konstrukcji okolicznika miejsca możemy poświęcić uwagę zdaniom spostrzeżeniowym (wykrzyknikowym), które informują kogoś o tym, że coś zostało dostrzeżone w jakimś miejscu. Jak np. „O, na stole jest książka!” Głównym tematem takich zdań jest zauważenie obecności (znajdowania się) danej osoby lub przedmiotu, a nie tylko określenie miejsca pobytu. Różnice dwóch zdań: 1) „Książka jest na stole” i 2) „Na stole jest książka!” najlepiej pokazać na przykładzie pytań, które można do nich zbudować.

1) Na pytanie: Gdzie jest książka? można tylko odpowiedzieć konstrukcją pierwszą: „Książka jest na stole.” , w której nową informacją jest część stanowiąca odpowiedź na powyższe pytanie: „na stole” - dotycząca lokalizacji przedmiotu (w tekście oznaczona ramką, a w mowie prawdopodobnie wymówiona mocniej, z akcentem zdaniowym)
Tematem obydwu powyższych zdań (pytania i odpowiedzi) jest ten sam podmiot: książka. Jest to powtarzająca się w obu konstrukcjach informacja – zatem jest to „stary temat”. (W tym miejscu można przypomnieć angielski przedimek the w podobnej funkcji: Where is the book? The book is on the table.)

2) Na pytania: Czy coś jest na stole?, Co jest na stole? można odpowiedzieć konstrukcją:
Na stole jest książka.
W tym wypadku „starym tematem” obydwu zdań (pytania i odpowiedzi) jest okolicznik miejsca: na stole, zaś książka to nowa informacja, odpowiedź na powyższe pytanie (w tekście ujęta w ramkę, a w mowie czytana głośniej). Porównując do języka angielskiego, można dać za przykład przedimek a: Is there anything on the table? What is there, on the table? There is a book on the table. ).

W konstrukcjach japońskich, poza szykiem wyrazów, który przestawia się w obu rodzajach zdań, także partykuły ulegają zmianie. W zdaniach spostrzeżeniowych, tam gdzie istotną, nową informacją jest podmiot, partykuła –wa zastępowana jest drugą partykułą podmiotową - ga, kładącą w zdaniu nacisk na nowy podmiot.
! Inaczej mówiąc partykuła –wa stawiana jest przy podmiotach, które albo są „starym tematem” zdania, albo są podmiotami domyślnymi, łatwo zrozumiałymi dla uczestników aktu mówienia (najczęściej przy podmiotach stojących na początku zdania). Dla tłumaczenia roboczego tej partykuły można przyjąć domyślne określenie: „jeśli chodzi o ....”.

! W zdaniach spostrzeżeniowych natomiast, w których podmiot jest nową informacją, występuje partykuła – ga, pełniąca podobną funkcję do mocniejszej intonacji danego słowa w polskim zdaniu: „to książka! jest na stole...”.

Porównajmy przykłady, w których tłustym drukiem zapisano wyrazy wymawiane z mocniejszą intonacją, będące „nowym tematem”, zaś stary temat w zdaniu podkreślono:

Hon-wa doko-ni arimasu-ka?
Gdzie jest książka ?

Raion-wa doko-ni imasu-ka?
Gdzielwy?

Hon-wa tsukue-no ue-ni arimasu.
Książka (jeśli chodzi o książkę, to) jest na stole.

Raion-wa Afurika-ni imasu.
Lwy są w Afryce.

Tsukue-no ue-ni nani-ga arimasu-ka?
Co jest na stole?

Tsukue-no ue-ni hon-ga arimasu.
Na stole jest książka.

Kyōshitsu-no naka-ni dare-ga imasu-ka?
Kto jest w klasie?

Kyōshitsu-no naka-ni sensei-ga imasu.
W klasie jest nauczyciel.

Pytajniki nani – co? oraz dare – kto? zawsze łączą się w zdaniach podmiotowych z partykułą –ga, ponieważ dotyczą nowej informacji. Pytając o zwierzęta, należy użyć pytajnika nani, pamiętając jednocześnie o zastosowaniu czasownika imasu dla podmiotów żywotnych.

Heya-no naka-ni dare-ga imasu-ka?
Kto jest w pokoju?

Heya-no naka-ni nani-ga imasu-ka?
Co (żywotnego, jakie zwierzę) jest w pokoju?

 

Dialog

A: Kuruma-no kagi-ga arimasen!
くるまの かぎが ありません。
車の鍵がありません。
B: Tēburu-no ue-ni arimasen-ka?
テーブルの うえに ありませんか。
テーブルの上にありませんか。
A: Hai, arimasen.
はい、ありません。
B: Kaban-no naka-ni-mo arimasen-ka?
かばんのなかにもありませんか。
かばんの中にもありませんか。
A: Doko-ni-mo arimasen.
どこにもありません。
B: Tabun heya-no tsukue-no ue-ni arimasu-yo.
たぶん、へやの つくえのうえに ありますよ。
多分、部屋の机の上にありますよ。
A: Sō desu-ka? Wakarimashita.
そうですか。わかりました。
そうですか。分かりました。

A: Nie mam klucza do samochodu!
B: A nie ma na stole?
A: Nie, nie ma.
B: A nie ma w torbie?
A: Nigdzie nie ma.
B: Może jest w pokoju na stole.
A: Aha, rozumiem.

 

Uważny kursant zauważył na pewno, że konstrukcje z czasownikiem arimasu i partykułą –ga często tłumaczone są na język polski jako mam, masz itp. Dokładniej o tym w lekcji 29.
W końcowym zdaniu w dialogu występuje forma wakarimashita – jest to czas przeszły czasownika wakaru „rozumieć, przyjąć coś do wiadomości”. Właśnie w tej postaci używa się najczęściej tego czasownika, jeśli potwierdzamy lub zapewniamy kogoś o tym, że zrozumieliśmy polecenie czy informację. Więcej o czasie przeszłym w lekcji 17.

Copyright PJWSTK © 2006 by Piotr Werocy