Użytkownik
Hasło


Lekcje
FAQ


Lekcja 12

Liczebniki

 
 

Liczebniki
Liczebniki porządkowe
Klasyfikatory


Japońskie liczebniki główne to:
(kanji)

1 ichi
2 ni
3 san
4 shi (lub yon)
5 go
6 roku
7 shichi (lub nana)
8 hachi
9 ku (lub kyū)
10

 

Dalej zestawia się dziesiątki z jednościami:

11 to jest jū + ichi (10 + 1), jūni, jūsan, jūyon, jūgo, jūroku, jūshichi (lub jūnana), jūku, nijū (2 x 10), nijūichi itd...

W złożonych liczebnikach często występuje oboczna forma niektórych liczb (podana powyżej w nawiasie), np.: yonjū (40), kyūjūyon (94), nanajūkyū (79) itp.

A oto kolejne liczebniki. Proszę zwrócić uwagę na takie jednostki, jak:

man (10.000) i oku (100.000.000).

100 – hyaku   百
1.000 – sen   千
10.000 – ichiman  一万
100.000 – jūman  十万
1.000.000 – hyakuman  百万
10.000.000 – issenman 一千万
100.000.000 – ichioku  一億

 

Inaczej jest z liczebnikami porządkowymi. Podstawową i najłatwiejszą metodą tworzenia liczebników porządkowych jest korzystanie z powyższych form z dodanym sufiksem ~banme (番目). W ten sposób otrzymamy następujące liczebniki porządkowe:

1. ichibanme 一番目 (pierwszy)
2. nibanme 二番目 (drugi)
3. sanbanme 三番目 (trzeci)
4. yonbanme 四番目 (czwarty)
5. gobanme 五番目 (piąty)
6. rokubanme 六番目 (szósty)
7. nanabanme 七番目 (siódmy) (lub: shichibanme)
8. hachibanme 八番目 (ósmy)
9. kyūbanme 九番目 (dziewiąty)
10. jūbanme 十番目 (dziesiąty)
11. jūichibanme 十一番目 (jedenasty)

itd.

 

Warto jeszcze wspomnieć o dodatkowych liczebnikach głównych - tradycyjnych w języku japońskm (od 1 do 10), które mogą być czasem stosowane wymiennie z podanymi powyżej, a na pewno przydadzą się w dalszym etapie nauki języka. Są to:

hitotsu ひとつ 一つ
futatsu ふたつ 二つ
mittsu みっつ 三つ
yottsu よっつ 四つ
itsutsu いつつ 五つ
muttsu むっつ 六つ
nanatsu ななつ 七つ
yattsu やっつ 八つ
kokonotsu ここのつ 九つ
とお


Uwaga! Tō jest wyjątkiem, długą samogłoskę ō zapisuje się w hiraganie przez o () a nie u ().

Analogicznie do podanych powyżej liczebników, można z nich utworzyć liczebniki porządkowe w podobny sposób. Tym razem należy do nich dodać sufiks –me.

hitotsume ひとつめ
futatsume ふたつめ
mittsume みっつめ
yottsume よっつめ
itsutsume いつつめ
muttsume むっつめ
nanatsume ななつめ
yattsume やっつめ
kokonotsume ここのつめ
tō – nie zestawia się z końcówką –me; od numeru 10-tego w zwyż należy powrócić do liczebników głównych podanych na początku, czyli: jūbanme, jūichibanme itd. 
Niestety to nie jest jeszcze koniec zagadnień związanych z liczebnikami japońskimi. Na tym etapie powyższe wiadomości powinny nam wystarczyć, ale już wkrótce okaże się, że w zdaniach potrzebne będą inne lub jeszcze bardziej zmodyfikowane liczebniki. Uogólniając temat: większość przedmiotów, zwierząt, nawet pojęć! Japończycy „segregują” ze względu na ich cechy i „klasyfikują” do pewnych zbiorów zawierajacych elementy o danych cechach: np. mały, duży, długi, płaski, twardy i wiele innych. To nacechowanie to tzw. „klasyfikatory”, które mają odpowiednio swoje nazwy w języku japońskim. Klasyfikatory nadano także pewnym grupom pojęć.

Wykaz niektórych klasyfikatorów japońskich

hon - przedmioty podłużne (długopis, butelka, patyk)
ko - przedmioty małe, twarde (jabłko, kamyk, cukierek)
hiki - zwierzęta małe (chomik, kot, pies)
- zwierzęta duże (koń, krowa, słoń)
mai - przedmioty płaskie (talerz, kartka, znaczek pocztowy)
satsu - publikacje (książka, czasopismo)
hai - pojemność miseczek do ryżu, herbaty, sake
dai - maszyny, urządzenia, meble (samolot, telewizor, stół)
kai - wielokrotność (raz, dwa razy, trzy razy...)
kai - piętra budynków
nin - ludzie
soku - para odzieży (skarpety, buty)
fun - minuty
ji - godziny
ka - dni
nen - lata
sai - wiek ludzi i zwierząt
i inne.

Znając właściwy klasyfikator dla danego przedmiotu, trzeba wcześniej dodać do niego odpowiedni liczebnik główny, który często ulega pewnym zniekształceniom, zwłaszcza przy klasyfikatorach rozpoczynających się od h, f, k, s).
Zatem:

pięć drzew to po japońsku: ki gohon
jedno jabłko   ringo ikko
dwa koty   neko nihiki
trzy krowy   ushi san
jeden znaczek   kitte ichimai
dziesięć razy   jukkai
cztery osoby   yonin
dwa samochody   kuruma nidai
jedna książka   hon issatsu

 

Wiele jest wśród liczebników i klasyfikatorów wyjątków. Czasem nawet sami Japończycy miewają problemy z zaklasyfikowaniem danego przedmiotu czy pojęcia do właściwego zbioru. W takich sytuacjach używa się często ratunkowych form tradycyjnych liczebników głównych: hitotsu, futatsu, mittsu itd. Niestety to nie znaczy, że można ich używać do wszystkich pojęć; najczęściej tylko do małych przedmiotów.

Copyright PJWSTK © 2006 by Piotr Werocy