Użytkownik
Hasło


Lekcje
FAQ


Lekcja 6

To jest nowy samochód

i-przymiotniki

 
 

Forma „i-przymiotnika” w funkcji orzecznika
NIE! Watashi-no gakkō-wa atarashii ja arimasen.

W języku japońskim występują dwie grupy przymiotników: rodzime, japońskie, które zawsze kończą się samogłoską – i, toteż nazywa się je „i- przymiotnikami” oraz przymiotniki pochodzenia chińskiego z końcówką fleksyjną – na – analogicznie do pierwszych nazywane w odniesieniu do ich sufiksu - „na-przymiotnikami”. Te dwie grupy przymiotników inaczej się odmieniają w różnych konstrukcjach składniowych, dlatego wprowadza się je zazwyczaj osobno. Najpierw przyjrzyjmy się rodzimym przymiotnikom japońskim.
Jak wspomniano wyżej, ich końcówką fleksyjną jest zawsze – i, zazwyczaj też są dłuższe od „na-przymiotników”.

akai

czerwony

wakai

młody

aoi

turkusowy

yasashii

miły, łatwy

shiroi

biały

sabishii

samotny, smutny

kuroi

czarny

isogashii

zapracowany

kiiroi

żółty

tanoshii

zabawny

ii

dobry

warui

zły

atarashii

nowy

furui

stary

ōkii

duży

chiisai

mały

takai

wysoki

hikui

niski

takai

drogi

yasui

tani

omoshiroi

interesujący

tsumaranai

nudny

oishii

smaczny

mazui

niesmaczny

hayai

wczesny, szybki

osoi

późny, powolny

yasashii

łatwy

muzukashii

trudny

omoi

ciężki

karui

lekki

hiroi

szeroki

semai

wąski

atsui

gorący (w dotyku)

tsumetai

zimny (w dotyku)

atsui

gorący (np. lato)

samui

zimny (np. dzień)

akarui

jasny

kurai

ciemny

Przymiotniki zajmują podobne miejsce w zdaniu japońskim, co przydawka w języku polskim. Jednak tak jak japońskie zaimki dzierżawcze są nieokreślone co do rodzaju gramatycznego i kategorii liczby. Zobaczmy, jak to wygląda na prostych przykładach. Zaimki (kore, sore i are) są tutaj dobierane bez większego znaczenia dla treści całego zdania. Skoncentrujmy się tylko na formie i pozycji przymiotników.

To jest książka. Kore-wa hon desu.  
これは ほん です。
To jest ciekawa książka. Kore-wa omoshiroi hon desu.
これは おもしろい ほん です。
To są ciekawe książki. Kore-wa omoshiroi hon desu.
これは おもしろい ほん です。
Czy to jest ciekawa książka? Sore-wa omoshiroi hon desu-ka?
それは おもしろい ほん ですか。
To nie jest ciekawa książka. Sore-wa omoshiroi hon ja arimasen.
それは おもしろい ほん じゃありません。

Jak dotąd przymiotniki nie zmieniały swojej postaci i dzięki temu były łatwe w użyciu. Są jednak konstrukcje składniowe (np. zdania orzecznikowe, o nich była mowa wcześniej), w których przymiotniki zajmują pozycję orzecznika i ulegają zmianie. Oto przykłady takich zdań:

Moje dziecko jest małe.  Watashi-no kodomo-wa chiisai desu.
わたしの こどもは ちいさい です。
Twój dom jest nowy.     Anata-no ie-wa atarashii desu.
あなたの いえは あたらしい です。 
Mama pana Tanaki jest miła.  Tanaka-san-no okāsan-wa yasashii desu.
たなかさんの おかあさんは やさしいです。
Czy twój telewizor jest dobry?  Anata-no terebi-wa ii desu-ka?
あなたの テレビは いい ですか。
Czy wasz pies jest duży?     Anatagata-no inu-wa ōkii desu-ka?
あなたがたの いぬは おおきい ですか。

Uwaga! W tego typu zdaniach w formie zaprzeczonej, gdy to właśnie przymiotnik jest negowany, to on ulega przekształceniu i przyjmuje końcówkę przeczeniową. Samogłoska – i zmienia się we fleksyjną cząstkę negacji przymiotnika: -ku arimasen lub bardziej potocznie: –ku nai desu.

 

Forma „i-przymiotnika” w funkcji orzecznika

zdanie twierdzące

zdanie zaprzeczone

~i desu

~ku nai desu /~ku arimasen

Moja szkoła nie jest nowa.  Watashi-no gakkō-wa atarashiku nai desu.
わたしの がっこうは あたらしくない です
Twoje auto nie jest stare. Anata-no kuruma-wa furuku nai desu.
あなたの くるまは ふるくない です
Ta książka nie jest ciekawa. Kono hon-wa omoshiroku nai desu.
この ほんは おもしろくない です。

Błędne są konstrukcje, w których zaprzeczony byłby czasownik a nie przymiotnik występujący po rzeczowniku.

 

NIE! Watashi-no gakkō-wa atarashii ja arimasen.

Uwaga! Przymiotnik ii (dobry) zmienia w przeczeniu swój temat fleksyjny na historyczną formę yo-, zatem zaprzeczona forma tego przymiotnika brzmi: yoku nai desu lub yoku arimasen.

Czy twoja torba nie jest ciężka? Anata-no kaban-wa omoku nai desu-ka?
              あなたの かばんは おもくない ですか。
Czy jego dzieci nie są małe? Kare-no kodomotachi-wa chiisaku nai desu-ka?
かれの こどもたちは ちいさくない ですか

Choć powyższe zdania mogą brzmieć trochę nienaturalnie, użyte są one w celu zaprezentowania wszelkich możliwych form gramatycznych.

Zatem na zakończenie tej części dotyczącej „i-przymiotników” przypomnijmy, że jeśli przymiotnik stoi w zaprzeczonym zdaniu jako przydawka przed słowem określanym, jego forma nie odmienia się.

Are-wa atarashii daigaku ja arimasen. To nie jest nowa uczelnia.
あれは あたらしい だいがく じゃありません。

Jeśli natomiast przymiotnik występuje w zaprzeczonym zdaniu w roli orzecznika (czyli na końcu zdania, po rzeczowniku), jego końcówka fleksyjna odmienia się.

Watashi-no daigaku-wa atarashiku nai desu. Moja uczelnia nie jest nowa.
わたしの だいがくは あたらしくない です

 

Pytajnikiem dotyczącym przymiotników jest donna? (jaki, jaka, jakie..?). Przeczytajmy przykłady pytań z użyciem tego pytajnika. Pamiętać należy jednak, że miejsce występowania tego pytajnika w zdaniach pytajnych zmienia się w zależności od konstrukcji. W toku dalszej nauki przekonamy się, że może on czasem stać na początku pytania.

A: Katō-san-wa donna hito desu-ka? Jakim człowiekiem jest pan Katō?
かとうさんは どんな ひと ですか。
B: Ii hito desu. Jest dobrym człowiekiem.
いい ひと です。

A: Ringu-wa donna eiga desu-ka?   Jaki jest film „Ring”?
「リング」は どんな えいが ですか。
B: Kowai eiga desu. To straszny film.
こわい えいが です。

A: Yōko-san-no ie-wa donna ie desu-ka?   Jaki jest dom Pani Yōko?
よう子さんの いえは どんな いえ ですか。
B: Totemo ōkii ie desu. To bardzo duży dom.
とても おおきい いえ です。

Ostatnie zdanie jest przykładem typowej japońskiej kontrukcji, w której ten sam rzeczownik występuje dwa razy. To tak, jakbyśmy po polsku pytali: Twój pies to jaki to jest pies? W języku japońskim bardzo często zdarza się właśnie, że raz występujący w zdaniu rzeczownik w funkcji podmiotu, powtórzony jest potem w zestawieniu z przydawką, jak np.:

Watashi-no kuruma-wa ōkii kuruma desu. Mój samochód jest duży.
(dosł. Mój samochód to duży samochód)
わたしの くるまは おおきい くるま です。

Wróćmy jeszcze do pytań o przymiotniki. Obok wyżej przedstawionej jest także inna metoda pytania o przydawki w japońskiej konstrukcji, w której można się posłużyć pytajnikiem (tłumaczonym w pytaniach o przymiotnik - jaki? a w pytaniach o przysłówek: jak?). Zazwyczaj stosuje się tę metodę w przypadku pytania kogoś o subiektywne wrażenia odebrane po zobaczeniu czegoś, przeczytaniu, poznaniu itp. lub gdy chcemy zapytać daną osobę o jej uczucia czy zamiary wobec jakiegoś przedsięwzięcia, pomysłu, propozycji itd.

Po pytajniku nigdy w pytaniu nie może wystąpić rzeczownik.

A: Kono hon-wa desu-ka? Jaka jest ta książka?
この ほんは どう ですか。
B: Totemo omoshiroi desu. Bardzo ciekawa.
とても おもしろい です。

A: Nihon-wa desu-ka? Jaka jest Japonia?
にほんは どう ですか。
B: Subarashii desu. Jest wspaniała.
すばらしい です。

Copyright PJWSTK © 2006 by Piotr Werocy