Użytkownik
Hasło


Lekcje
FAQ


Lekcja 8

On jest znanym piosenkarzem

"na-przymiotniki"

 
 

Przyszła pora na poznanie drugiej grupy przymiotników japońskich tzw. „na - przymiotników”. Do tego zbioru należą formy zakończone cząstką –na, jak w tabeli poniżej:

kirei-na

piękny, czysty

yūmei-na

sławny, popularny

shinsetsu-na

uprzejmy

hima-na

wolny (czas)

suteki-na

piękny

taihen-na

straszny

hitsuyō-na

potrzebny

muda-na

bezużyteczny

benri-na

wygodny, pożyteczny

fuben-na

niewygodny

shizuka-na

spokojny, cichy

nigiyaka-na

hałaśliwy, ruchliwy

jōzu-na

wprawny, dobry

heta-na

niezręczny

kirai-na

nielubiany

suki-na

ulubiony

! „na – przymiotniki” zachowują się w zdaniach inaczej niż grupa „i - przymiotników”. Porównajmy to na przykładzie zdań.

1) Gdy przymiotnik tej grupy stoi w zdaniu przed określanym przez siebie rzeczownikiem, zawsze przybiera formę „na”.

Zakopane-wa shizuka-na machi desu. Zakopane jest spokojnym miastem.
Itō-sensei-wa shinsetsu-na kata desu. Profesor Itō jest miłym człowiekiem.

Kore-wa yūmei-na hon desu-ka? Czy to jest popularna książka?
Kore-wa shinsen-na sakana ja arimasen. To nie jest świeża ryba.

2) Gdy „na – przymiotnik” stoi po określanym rzeczowniku w zdaniu, pełni z punktu widzenia części mowy funkcję podobną do rzeczownika i wszelkie konstrukcje składniowe będą się odnosić do tych właśnie form (jak w konstrukcji: A-wa B desu).

Forma „na-przymiotnika” w funkcji orzecznika

zdanie oznajmujące

zdanie zaprzeczone

~(na) desu.

~(na) de-wa arimasen/ ~(na) ja arimasen

* „na” w nawiasie oznacza, że „na-przymiotnik” musi być użyty bez sufiksu

Watashi-wa genki desu. Jestem zdrowy.
わたしは げんき です。
Kono hito-wa yūmei desu. Ten człowiek jest sławny.
この ひとは ゆうめい です。
Sensei-wa ogenki desu-ka? Czy Pan Profesor jest zdrowy?
せんせいは おげんき ですか。
Kono josei-wa shinsetsu ja arimasen. Ta kobieta nie jest miła.
この じょせいは しんせつ じゃありません。

W przykładzie powyżej wystąpił przymiotnik „ogenki”, będący ugrzecznioną postacią zwykłej formy „genki”. Honoryfikatywne o- zwykło się dostawiać jako prefiks do rzeczowników (czasem przymiotników) odnoszących się w zdaniu do rozmówcy, któremu należy się nasz szacunek. Jeśli mówimy o sobie, nigdy nie wolno nam użyć tego przedrostka, chyba że używamy słów zwyczajowo już przez Japończyków zaopatrzonych w ten przedrostek. Niektóre rzeczowniki stosuje się z honoryfikatywnym –o, bez względu na szacunek do kogokolwiek, jest to zwyczaj, jak: okane – „pieniądze”, onaka – „brzuch”, „żołądek”, ocha – „herbata zielona”, osake – „sake” itp.

W konstrukcjach przeczonych należy zwrócić uwagę na pozycję „na - przymiotnika”. W pozycji nr 1. – czyli wtedy, gdy „na - przymiotnik” występuje przed określanym rzeczownikiem, przeczenie jest takie jak w zdaniu orzecznikowym, odnosi się do tego właśnie rzeczownika.

Zakopane-wa shizuka-na machi desu.
ザコパネは しずかな まちです。
„Zakopane jest spokojnym miastem.”

Zakopane-wa shizuka-na machi ja arimasen.
ザコパネは しずかな まち じゃありません。
„Zakopane nie jest spokojnym miastem.”

W konstrukcjach nr 2., w których „na - przymiotnik” stoi na końcu zdania – po określanym rzeczowniku (dla przypomnienia: bez końcówki –na), przeczenie odnosi się do tego właśnie przymiotnika, a ponieważ zachowuje się on pod względem gramatycznym jak rzeczownik, przeczenie jest takie, jak w zdaniu orzecznikowym.

Shopan-wa yūmei desu. Ano hito-wa yūmei ja arimasen.
ショパンは ゆうめい です。  あの ひとは ゆうめい じゃありません。
„Chopin jest znany.” „Tamten człowiek nie jest znany.”

Jeśli chcemy zestawić dwa lub więcej „na-przymiotników” uzupełniających się, zgodnych co do określenia danego rzeczownika, to musimy dostawić do każdego z nich (oprócz finalnego przymiotnika) skróconą formę łącznika de.
Zatem: „piękna i sławna” to po japońsku: kirei-de yūmei
Dotyczy to także zestawień „na-przymiotników” z „i-przymiotnikami”, ważne jest, aby po „na-przymiotniku” pierwszej części określenia wstawić łącznik de, jak np.:
„świeży i smaczny” - shinsen-de oishii
„zdrowy i młody” – genki-de wakai

Inaczej sprawa się ma, gdy zestawiamy przymiotniki o przeciwnym, wykluczającym się znaczeniu, wtedy do „na-przymiotnika” w pierwszej części określenia dostawia się formę desu-ga znaczącą ale, np.:
„świeży ale niesmaczny” – shinsen desu-ga mazui
„zdrowy ale słaby” – genki desu-ga yowai

 

Na koniec przypomnijmy najważniejsze różnice pomiędzy dwiema grupami przymiotników japońskich.

    • „i – przymiotniki” są pochodzenia japońskiego, „na – przymiotniki” – chińskiego i japońskiego
    • „i – przymiotniki” są typowymi przymiotnikami, „na – przymiotniki” czasem zachowują się jak rzeczowniki, ale po dodaniu ruchomej końcówki fleksyjnej „- na” pełnią funkcję przymiotników (stąd używana czasem nazwa quasi-przymiotniki).
    • gdy zestawiamy ze sobą conajmniej dwa określenia przymiotnikowe i pierwszym z nich jest „i – przymiotnik” – to zmienia on końcówkę „i” na „-kute” (np.: młoda i ładna „wakakute kirei”); jeśli natomiast pierwszym w zestawionych określeniach jest „na – przymiotnik” – to traci on końcówkę „na” i przybiera formę łącznika: „de” (np.: piękna i młoda „kirei-de wakai”)
    • w przeczeniu, gdy przymiotnik stoi na końcu zdania, po wyrazie określanym, „i – przymiotnik” przyjmuje końcową formę „-ku nai desu”, zaś „na – przymiotnik” traci końcówkę „na” i przybiera przeczone wyrażenie zdania orzecznikowego „ja arimasen”.
Copyright PJWSTK © 2006 by Piotr Werocy